Nagroda Główna GND dla Jolanty Janiczak za „I tak nikt mi nie uwierzy”

Teatr Miejski im. Witolda Gombrowicza w Gdyni informuje, że Kapituła Gdyńskiej Nagrody Dramaturgicznej w składzie: Piotr Dobrowolski  (przewodniczący Kapituły),  Justyna Jaworska, Jacek Kopciński, Grzegorz Niziołek, Jerzy Stuhr, na posiedzeniu w dniu 26  września 2021 roku, nagrodę główną 14 edycji Gdyńskiej Nagrody Dramaturgicznej, w wysokości 50 tysięcy złotych postanowiła przyznać  Jolancie Janiczak za sztukę „I tak nikt mi nie uwierzy”.

Kapituła Gdyńskiej Nagrody Dramaturgicznej, będąc pod wrażeniem wysokiego poziomu tekstów finałowych, większością głosów postanowiła nagrodzić dramat poetycki, w którego formie krystalizuje się sytuacja tych, których wiarygodność przez wieki podważano i podważa się nadal. Prezentuje on różne perspektywy widzenia świata. Jest wyrazisty, ale subtelny; uderzający, nawet okrutny, ale nie deklaratywny. To tekst znakomicie skonstruowany, konfrontujący języki natury, kultury i władzy, który w równej mierze wzbudza refleksję i empatię. Nagradzamy dziś dramat napisany przez kobietę, która konsekwentnie upomina się o obecność i sprawczość innych kobiet w pamięci społecznej. Jej tekst uczula jednak na przemoc, której doświadczać może każdy, bez względu na płeć. Tym  dramatem, jest „I tak nikt mi nie uwierzy” Jolanty Janiczak.

O dramacie

Jaka powinna być ofiara, żeby zyskać wiarygodność? Jakimi ścieżkami się poruszać, żeby nie kusić losu? Kim jest ten los, który prowokują dziewczyny i kobiety wychodzące z domu bez opieki, wchodzące w różne nieznane miejsca i ślepe zaułki,  doświadczające różnych wersji siebie? Kim jest ten los, który wdrukował im w głowę „ nie wchodź tam, uważaj, bądź cicho, milcz, nie dotykaj, nie ryzykuj, jesteś bez znaczenia, i tak nikt ci nie uwierzy”. Barbara Zdunk skusiła pewnie wiele losów w drodze na stos. Może była zbyt intensywna i trzeba było ją uspokoić, albo zbyt głośna i konieczne było ją uciszyć. Może była bezwstydna, dlatego w celi trzeba było ją z tego wyleczyć. Zostało po niej zaledwie kilka luźnych informacji, wszystkie dotyczą gwałtów i przemocy, jakich doświadczyła. Jej nazwisko znalazło się na marginesie historii tylko z tego powodu. Rekonstruując swoją historię pewnie potrafiłaby przywołać obrazy, ale czy umiała by je ułożyć po kolei, tak żeby zyskały wiarygodność?

Historia  procesów począwszy od procesów o czary skończywszy na dzisiejszych rozprawach dotyczących nadużyć  i gwałtów jest przed wszystkim historią podważania wiarygodności osób, które zdecydowały się mówić.

Sylwetka zwyciężczyni

Absolwentka psychologii Uniwersytetu Jagiellońskiego i Lart studio, dramaturg i dramatopisarka. Z Wiktorem Rubinem adaptowała „Drugie zabicie psa” M. Hłaski, „Cząstek Elementarnych” M. Houellebecqa i „Lalki” B. Prusa, za który otrzymała wyróżnienie na Opolskich Konfrontacjach Teatralnych „Klasyka Polska” 2009, oraz adaptacji teatralnej filmu i książki „Misja” Roberta Bolta pt. „Klub miłośników filmu Misja” w reżyserii Bartosza Szydłowskiego, w teatrze Łaźnia Nowa (2013).

Jest autorką dramatów: „James Bond: – Świnie nie widzą gwiazd” (Teatr im. Szaniawskiego w Wałbrzychu, 2010), „Joanny Szalonej; Królowej” (Teatr im. S. Żeromskiego w Kielcach, 2011), „Ofelii” (Teatr im. W Horzycy w Toruniu, 2011) „Tak powiedział Michael J.” (Teatr Wybrzeże w Gdańsku, 2012), „Karzeł, down i inne żywioły” (Teatr Nowy im. K. Dejmka w Łodzi w koprodukcji z Festiwalem Boska Komedia, 2012), oraz „Carycy Katarzyny” (Teatr im. S. Żeromskiego w Kielcach, 2013), „Towiańczycy, królowie chmur” (Teatr Stary w Krakowie, 2014), „Detroit, historia ręki” (Teatr Polski w Bydgoszczy, 2014), „Sprawa Gorgonowej” (Teatr Stary w Krakowie, 2015).

Od 2008 roku pracuje jako dramaturg z Wiktorem Rubinem, współtworząc oryginalny język teatralny. Ich wspólne spektakle są obecne na wszystkich ważnych festiwalach w Polsce. Na IV Międzynarodowym Festiwalu Boska Komedia w Krakowie (2011) otrzymała wyróżnienie za dramat „Joanna Szalona; Królowa”, który był także w finale Gdyńskiej Nagrody Dramaturgicznej 2012, oraz został wydrukowany w „Dialogu” (kwiecień 2013). W roku 2013 jej tekst „Caryca Katarzyna” znalazł się w finale Gdyńskiej Nagrody Dramaturgicznej. Laureatka Paszportu Polityki 2013 oraz laureatka programu stypendialnego Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego „Młoda Polska” 2014.

fot. Roman Jocher